Η Ιστορία του Αρχοντικού Νεράντζη Αϊβάζη

Ένα σπίτι που άλλαξε ονόματα, αλλά κράτησε την ψυχή του αναλλοίωτη.

Η Οικογένεια Αϊβάζη

Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα παλιά αρχοντικά της Καστοριάς, το όνομα του πρώτου ιδιοκτήτη και κατασκευαστή του σπιτιού έχει χαθεί στο πέρασμα του χρόνου. Η ιστορία του κτιρίου καλύπτεται από ένα πέπλο μυστηρίου, καθώς οι νεότεροι ένοικοι συνήθιζαν να δίνουν το δικό τους όνομα στο οίκημα, σβήνοντας τη μνήμη των προκατόχων.
Γνωρίζουμε ότι το αρχοντικό ανήκε αρχικά στην ισχυρή οικογένεια Χοντρογιάννη. Ωστόσο, η λαϊκή μνήμη κράτησε μια ιδιαίτερη λεπτομέρεια: μετά τον θάνατο του Χοντρογιάννη, το επιβλητικό κτίριο δεν πήρε το όνομα κάποιου αρσενικού κληρονόμου, αλλά της χήρας του. Για χρόνια, το σπίτι ήταν γνωστό στην τοπική κοινωνία ως «Το Αρχοντικό της Τασιάς», μια απόδειξη του σεβασμού που ενέπνεε η παρουσία της.
Η σύγχρονη ονομασία του καθιερώθηκε αργότερα, όταν η κόρη της Τασιάς, η Θεοδότα Χοντρογιάννη, παντρεύτηκε τον Δημήτριο Αϊβάζη. Οι ρίζες της οικογένειας Αϊβάζη χάνονται στα βάθη του 17ου αιώνα. Ο γενάρχης της, ένας δραστήριος γουνέμπορος, ταξίδευε μέχρι τα Ιεροσόλυμα, φέρνοντας πίσω πλούτο και νέες ιδέες. Το όνομα της οικογένειας συνδέθηκε άρρηκτα με την ιστορία της πόλης όταν ο Δημήτρης Αϊβάζης, μπαίνοντας ως “εσώγαμπρος” στην ισχυρή οικογένεια Χοντρογιάννη (παντρευόμενος τη Θεοδότα), έθεσε τα θεμέλια για τη μακροημέρευση του οίκου.
Το αρχοντικό παρέμεινε στην ιδιοκτησία της οικογένειας μέχρι το 1960, όταν ο τελευταίος κληρονόμος, Νεράντζης Αϊβάζης, πήρε τη γενναία απόφαση να το πουλήσει στον Δήμο Καστοριάς, διασφαλίζοντας έτσι τη σωτηρία του.