Ιστορίες που ψιθυρίζουν οι τοίχοι
Το «Νυχτέρι» και το Ροδάκινο
Όταν οι μέρες μίκραιναν και το κρύο της λίμνης γινόταν τσουχτερό, στο αρχοντικό ξεκινούσε το «Νυχτέρι». Ήταν η νυχτερινή εργασία των γουναράδων, που δούλευαν υπό το φως της λάμπας πετρελαίου τραγουδώντας για να ξορκίσουν τη νύστα. Το Έθιμο: Ο αφέντης του σπιτιού κρεμούσε ένα ροδάκινο στην γκαζόλαμπα για να ευχηθεί «Καλό Χειμώνα». Όταν έμπαινε η Άνοιξη και το νυχτέρι τελείωνε, το ροδάκινο αντικαθίστατο από ένα ζεμπίλι (υάκινθο), φέρνοντας το μήνυμα της εαρινής ισημερίας και της αναγέννησης.
Στην «Αβγατή» με τον Καλοχτένη
Το αρχοντικό δεν σταματούσε στους τοίχους του. Η αυλή κατέληγε στην «Αβγατή», τον ιδιωτικό χώρο πρόσβασης στη λίμνη. Εκεί δενόταν το καστοριανό καράβι, το μέσο μεταφοράς της οικογένειας. Ο Μύθος: Κάθε πρωί, οι κάτοικοι καλωσόριζαν τον «Καλοχτένη», τον πρωινό άνεμο που «χτένιζε» τα νερά της λίμνης. Εκεί, τα παιδιά έστηναν παγίδες με μάλαθρο για να πιάσουν τους «Χρύσκους», μικρά ψάρια που άστραφταν στον ήλιο, ενώ οι γυναίκες έπλεναν τα ρούχα τραγουδώντας σκοπούς της λίμνης.
Η Βεγγέρα & Τα Νουμπέτια
Τα χειμωνιάτικα βράδια, το σπίτι άνοιγε για τη «Βεγγέρα». Συγγενείς και φίλοι μαζεύονταν γύρω από το τζάκι (μπουχαρί). Οι γυναίκες κερνούσαν ηλιαστό κρασί, κάστανα ψημένα στη χόβολη και σούρβα, ενώ οι παλαιότεροι διηγούνταν ιστορίες για καλικάντζαρους. Στις μεγάλες χαρες και τους γάμους, ο Δοξάτος πλημμύριζε από τους ήχους των «Νουμπέτιων». Ήταν οι επιτραπέζιοι σκοποί που έπαιζαν οι περίφημοι Καστοριανοί λαλητάδες, όπως ο θρυλικός κλαριντζής Γκάγκας, υμνώντας την αρχοντιά της οικογένειας.